Genel Olarak Sınır Dışı Etme
Devletler, egemenlik hakları gereği, kamu düzeni, kamu güvenliği ve kamu sağlığını korumak amacıyla yabancıların ülke topraklarında bulunmasına izin vermeme veya mevcut yabancıları ülke dışına çıkarma yetkisine sahiptir. Bu yetkinin kullanılmasıyla tesis edilen sınır dışı etme işlemi, yabancıların rızası aranmaksızın ülke sınırları dışına çıkarılmasını sağlayan idari bir yaptırımdır.
Sınır dışı etme uygulaması, uluslararası hukukta devletlere tanınmış meşru bir yetki olup, devletlerin olası tehditlere karşı kendilerini koruyabilmelerini amaçlamaktadır. Türkiye’de bu süreç, 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamında düzenlenmiştir.
Kanunun 3. maddesine göre yabancı; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlığı bulunmayan kişidir. Bu tanım yalnızca başka bir devletin vatandaşı olanları değil; vatansızları, uluslararası koruma başvurusunda bulunanları, uluslararası koruma statüsü sahiplerini, özel statülü yabancıları ve Türk vatandaşlığını kaybeden kişileri de kapsamaktadır.
Hangi Yabancılar Hakkında Sınır Dışı Kararı Alınır?
Sınır dışı etme kararı, kanunda sayılan belirli durumların varlığı hâlinde uygulanmaktadır. Bu kapsamda;
- İşlediği suç nedeniyle hapis cezasına mahkûm edilen ve cezası infaz edilen yabancılar,
- Terör örgütleri veya çıkar amaçlı suç örgütleriyle bağlantılı olduğu değerlendirilen kişiler,
- Türkiye’ye giriş, vize veya ikamet işlemlerinde sahte belge ya da gerçeğe aykırı bilgi kullananlar,
- Türkiye’de bulunduğu süre boyunca geçimini meşru olmayan yollarla sağlayanlar,
- Kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar,
- Vize veya vize muafiyeti süresini on günden fazla ihlal edenler ya da vizesi iptal edilenler,
- İkamet izni iptal edilen veya süresi dolmasına rağmen uzatma başvurusu yapmayanlar,
- Çalışma izni olmaksızın çalışan ya da çalışma iznini amacına aykırı kullanan yabancılar,
- Türkiye’ye yasa dışı yollarla giren veya çıkış hükümlerini ihlal edenler,
- Hakkında giriş yasağı bulunmasına rağmen Türkiye’ye giriş yaptığı tespit edilenler,
- Uluslararası koruma başvurusu reddedilen veya statüsü sona eren ve Türkiye’de kalma hakkı bulunmayan kişiler,
hakkında sınır dışı etme kararı alınabilmektedir.
Sınır Dışı Etme Kararının Alınması ve Bildirilmesi
Sınır dışı etme kararı, Göç İdaresi Başkanlığı’nın talimatı üzerine veya valilikler tarafından re’sen alınır. Karar, her yabancı için ayrı ayrı tesis edilir ve gerekçeleriyle birlikte ilgili kişiye, yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilir.
Tebliğ işlemi, yalnızca şekli bir bildirim olmayıp, yabancının kararın içeriğini ve sonuçlarını anlayabileceği şekilde yapılmalıdır. Yabancı, itiraz yolları ve süreleri hakkında bilgilendirilir.
Sınır Dışı Edilecek Ülkenin Belirlenmesi
Yabancının hangi ülkeye gönderileceği belirlenirken; kişinin vatandaşlığı, gönderileceği ülkenin güvenli olup olmadığı ve üçüncü bir ülkeye geçiş imkânı bulunup bulunmadığı dikkate alınır. Bu aşamada, insan haklarına saygı ilkesi gereği titiz bir değerlendirme yapılması zorunludur.
Türkiye’yi Terke Davet ve İdari Gözetim
Sınır dışı kararı verilen yabancılara, kural olarak 15 ila 30 gün arasında Türkiye’yi terk etmeleri için süre tanınır. Ancak kaçma riski bulunan, sahte belge kullanan veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturan kişilere bu süre verilmez.
Bu kişiler hakkında idari gözetim kararı alınabilir ve geri gönderme merkezlerinde tutulabilir. İdari gözetim süresi en fazla 6 ay olup, gerekli hâllerde bir defaya mahsus olmak üzere 6 ay daha uzatılabilir.
İdari Gözetim Yerine Alternatif Yükümlülükler
İdari gözetim yerine, daha az kısıtlayıcı tedbirlerin uygulanması mümkündür. Bu kapsamda yabancıya;
- Belirli bir adreste ikamet etme,
- Düzenli bildirimde bulunma,
- Teminat yatırma,
- Elektronik izleme,
gibi yükümlülükler getirilebilir. Bu tedbirler en fazla 24 ay süreyle uygulanabilir.
Geri Gönderme Yasağı
Geri gönderme yasağı, uluslararası hukukun temel ilkelerinden biridir. Buna göre; işkence, insanlık dışı muamele, ölüm cezası veya hayatı tehdit eden ciddi risklerin bulunduğu ülkelere kimse gönderilemez.
Bu ilke, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda açıkça güvence altına alınmıştır.
Sınır Dışı Kararına Karşı Yargı Yolu
Sınır dışı etme kararı, idari işlem niteliğindedir ve bu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir. Dava açılması hâlinde, yargılama sonuçlanıncaya kadar yabancı sınır dışı edilmez.
Mahkeme, dosya üzerinden hızlı bir şekilde inceleme yapar ve verdiği karar kesindir. İç hukuk yollarının tüketilmesinden sonra, gerekli şartların varlığı hâlinde Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru yapılması da mümkündür.
Neden Biz?
Çetin Hukuk Bürosu olarak, sınır dışı edilme ve idari gözetim süreçlerinde yabancı müvekkillerimize kapsamlı ve etkin hukuki destek sunuyoruz. Sürecin her aşamasında hak kaybı yaşanmaması için hızlı ve stratejik hareket ediyoruz.
- Sınır dışı kararlarına karşı itiraz ve dava süreçlerini yürütüyor,
- İdari gözetim yerine alternatif tedbirlerin uygulanması için girişimde bulunuyor,
- Uluslararası koruma ve geri gönderme yasağı kapsamındaki başvuruları hazırlıyor,
- Ulusal ve uluslararası insan hakları mekanizmaları nezdinde müvekkillerimizin haklarını koruyoruz.
Uzman kadromuz ve müvekkil odaklı yaklaşımımızla, sınır dışı edilme süreçlerinde güvenilir bir hukuki çözüm ortağıyız.
